نحوه قیمت‌گذاری و معامله شمش آلومینیوم در بورس کالای ایران

در خرید هزار تن شمش آلومینیوم، فقط یک درصد خطا در تعیین سقف سفارش به معنای پرداخت مبلغی معادل بهای ده تن شمش است. این خطا معمولاً از پیش‌بینی اشتباه قیمت جهانی آغاز نمی‌شود؛ بلکه از جایی شکل می‌گیرد که قیمت پایه با قیمت معامله، مبلغ صورتحساب با قیمت تمام‌شده و قیمت LME با بهای قابل‌تحویل در کارخانه ایرانی یکسان فرض می‌شوند.

عدد درج‌شده در اطلاعیه عرضه بورس کالا فقط نقطه شروع معامله است. پس از آن، شدت تقاضا، رقابت خریداران، نوع قرارداد، مالیات، کارمزد، هزینه تأمین مالی، محل تحویل، حمل، تلورانس وزنی و بازده واقعی ذوب تعیین می‌کنند که هر کیلوگرم آلومینیوم در نهایت با چه بهایی وارد خط تولید شود. به همین دلیل ممکن است دو شرکت یک شمش با گرید یکسان را در یک روز خریداری کنند، اما هزینه اقتصادی کاملاً متفاوتی داشته باشنداین مقاله فرایند فروش و خرید شمش آلومینیوم در بورس کالای ایران را از اطلاعیه عرضه تا تحویل نهایی تشریح می‌کند. فرمول‌ها عمداً به زبان فارسی، همراه با واحد اندازه‌گیری و مثال عددی نوشته شده‌اند تا مدیر بازرگانی، مدیر مالی و تحلیلگر بازار بتوانند مستقیماً از آن‌ها در بودجه خرید، تعیین سقف سفارش و گزارش معاملات استفاده کنند. در پایان نیز ساختار بورس کالای ایران با بورس فلزات لندن و بورس آتی شانگهای مقایسه می‌شود.

قیمت شمش در بورس کالا چگونه ساخته می‌شود؟

قیمت شمش آلومینیوم حاصل یک محاسبه منفرد نیست؛ یک زنجیره پنج‌مرحله‌ای است. قیمت جهانی و نرخ ارز می‌توانند هسته محاسباتی قیمت پایه را تشکیل دهند، عرضه‌کننده و بورس آن را در اطلاعیه رسمی تثبیت می‌کنند، حراج قیمت معامله را می‌سازد و در نهایت مالیات، هزینه مالی و لجستیک آن را به بهای واقعی خرید تبدیل می‌کنند.

فرایند را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: عرضه‌کننده قیمت پایه را پیشنهاد می‌کند، بورس آن را تأیید و منتشر می‌کند، خریداران در حراج قیمت معامله را کشف می‌کنند و واحد مالی و تولید بهای واقعی مصرف را محاسبه می‌کنند.

در بورس کالای ایران دقیقاً چه چیزی معامله می‌شود؟

موضوع معامله صرفاً «آلومینیوم» نیست؛ هر ردیف عرضه یک بسته قراردادی مشخص است. ارزش اقتصادی آن بسته به گرید، شکل شمش، تولیدکننده، مقدار، نوع تسویه، تاریخ و محل تحویل وابسته است. بنابراین مقایسه دو قیمت فقط زمانی معتبر است که مشخصات فنی و تجاری دو عرضه هم‌تراز باشند.

مهم‌ترین اجزای هر ردیف عرضه عبارت‌اند از:

• نام کالا، تولیدکننده و عرضه‌کننده؛
• خلوص و حدود آنالیز شیمیایی، مانند ۹۹٫۷۰، ۹۹٫۷۵، ۹۹٫۸۰ یا ۹۹٫۸۵ درصد؛
• شکل فیزیکی، مانند شمش ۵۰ پوندی یا ۱۰۰۰ پوندی؛
• مقدار عرضه، امکان افزایش عرضه، حداقل خرید و اندازه محموله؛
• نوع قرارداد؛ نقدی، سلف، نسیه یا ساختار مصوب دیگر؛
• روش و مهلت تسویه، میزان پیش‌پرداخت و تضامین؛
• تاریخ، محل و شرایط تحویل؛
• مسئولیت بارگیری، حمل، بیمه و توزین؛
• تلورانس وزن، استاندارد کیفیت و روش رسیدگی به مغایرت؛
• شرایط مالیات و محدودیت‌های احتمالی اهلیت خریدار.

برای مثال، شمش ۹۹٫۸ درصد نقدی با تحویل نزدیک و شمش ۹۹٫۸ درصد شش‌ماهه اعتباری، حتی اگر از یک تولیدکننده باشند، دو دارایی اقتصادی همسان نیستند. برای شناخت فنی گریدها و شکل‌های محصول می‌توان به مطلب شمش آلومینیوم و آلیاژهای آلومینیوم مراجعه کرد.

ارکان مؤثر در فروش و خرید شمش آلومینیوم

معامله شمش در بازار فیزیکی نتیجه عملکرد هم‌زمان چند رکن است. شناخت مسئولیت هر رکن اهمیت دارد، زیرا بسیاری از اختلافات تجاری از انتظار نادرست درباره نقش بورس، فروشنده، کارگزار یا اتاق پایاپای ناشی می‌شود.

عرضه‌کننده و تولیدکننده

عرضه‌کننده از طریق کارگزار فروشنده، مشخصات کالا، مقدار، قیمت پایه، نوع قرارداد و شرایط تحویل را اعلام می‌کند. تولیدکننده و عرضه‌کننده ممکن است یک شخصیت حقوقی باشند، اما این همسانی در تمام عرضه‌ها الزامی نیست. مسئولیت اجرای تعهدات کیفی و تحویلی باید از اطلاعیه و قرارداد همان ردیف استخراج شود.

بورس کالای ایران

بورس بستر پذیرش کالا، انتشار اطلاعیه، برگزاری حراج، نظارت بر کشف قیمت و ارسال نتیجه به فرایند پایاپای را فراهم می‌کند. مطابق مقررات بازار فیزیکی، قیمت پایه توسط کارگزار فروشنده اعلام و پس از تأیید بورس در اطلاعیه عرضه درج می‌شود. بنابراین بورس الزاماً یک فرمول ثابت و دائمی را برای تمام شمش‌ها و تمام دوره‌ها اجرا نمی‌کند.

کارگزار فروشنده و کارگزار خریدار

کارگزار فروشنده درخواست عرضه و شرایط آن را ثبت می‌کند و کارگزار خریدار مسئول دریافت دستور خرید، کنترل تضامین، ثبت سفارش و پیگیری تسویه مشتری است. کد معاملات سهام به‌تنهایی برای فعالیت در بازار فیزیکی کافی نیست و خریدار باید الزامات کد و مدارک این بازار را تکمیل کند.

خریدار صنعتی

خریدار باید پیش از جلسه معامله، اهلیت خرید، ظرفیت نقدینگی، سقف اقتصادی پیشنهاد و امکان تحویل و مصرف کالا را کنترل کند. سهمیه، مجوز محصول یا سایر محدودیت‌های خرید می‌توانند در طول زمان تغییر کنند؛ ازاین‌رو اطلاعیه جاری و تأیید کارگزار بر قواعد تاریخی مقدم‌اند.

اتاق پایاپای، بانک و ابزار تضمین

اتاق پایاپای جریان وجه، تضامین، کارمزدها و تأیید تسویه را کنترل می‌کند. در عرضه‌های اعتباری ممکن است ضمانت‌نامه بانکی، اعتبار اسنادی، چک یا ابزار مورد قبول فروشنده مطالبه شود. نوع تضمین فقط یک موضوع حقوقی نیست؛ کارمزد، وثیقه و سرمایه مسدودشده آن بخشی از هزینه مالی خرید است.

محل تحویل، حمل‌کننده و کنترل کیفیت

معامله با تخصیص روی تابلو پایان نمی‌یابد. صدور حواله، نوبت بارگیری، توزین مبدأ و مقصد، بیمه حمل، آنالیز شیمیایی و رسیدگی به کسری یا مغایرت، مرحله تبدیل قرارداد بورسی به موجودی واقعی کارخانه است. کیفیت اجرای این مرحله می‌تواند مزیت یک قیمت ظاهراً ارزان را از بین ببرد.

تفاوت اطلاعیه عرضه با آمار معاملات

برای تهیه گزارش صحیح باید داده پیش از معامله از داده پس از معامله جدا شود. اشتباه‌گرفتن این دو منبع، رایج‌ترین علت انتشار قیمت‌های نادرست شمش آلومینیوم در گزارش‌های بازار است.

اطلاعیه عرضه؛ آنچه قرار است معامله شود

صفحه اطلاعیه عرضه بورس کالای ایران پیش از جلسه معامله منتشر می‌شود. قیمت پایه، مقدار عرضه، نوع قرارداد، تاریخ تحویل و شرایط تسویه در آن قابل مشاهده است، اما چون حراج هنوز انجام نشده، این صفحه قیمت نهایی معامله را نشان نمی‌دهد.

آمار معاملات؛ آنچه واقعاً معامله شده است

صفحه آمار معاملات بازار فیزیکی پس از پایان معامله، داده‌هایی مانند حجم معامله، تقاضا، ارزش و قیمت کشف‌شده را ارائه می‌کند. گزارش روزانه، هفتگی یا ماهانه باید نتیجه معامله را از این صفحه یا فایل رسمی متناظر استخراج کند، نه از اطلاعیه عرضه.

قاعده کنترل داده روشن است: اطلاعیه عرضه برای پیش‌بینی و آماده‌سازی سفارش است؛ آمار معاملات برای گزارش نتیجه و تحلیل تاریخی.

فرایند فروش شمش از نگاه عرضه‌کننده

فروش بورسی برای تولیدکننده از روز حراج آغاز نمی‌شود. پذیرش کالا، طراحی شرایط اقتصادی عرضه، هماهنگی با کارگزار و برنامه تحویل، اجزای یک زنجیره‌اند و ضعف در هر مرحله می‌تواند به فروش ناقص، هزینه مالی یا اختلاف تحویل منجر شود.

گام اول: پذیرش کالا و احراز عرضه‌کننده

کالا و عرضه‌کننده باید الزامات پذیرش بازار فیزیکی را رعایت کنند. مدارک ثبتی، مجوز تولید، ظرفیت، استاندارد، مشخصات فنی، سابقه فعالیت، توان تحویل و تعهدات اطلاع‌رسانی از موضوعاتی‌اند که مطابق رویه جاری بررسی می‌شوند.

گام دوم: طراحی شرایط اقتصادی عرضه

عرضه‌کننده پیش از ثبت درخواست باید درباره محصول، مقدار، پایه پیشنهادی، نوع قرارداد، سررسید، تضامین و محل تحویل تصمیم بگیرد. عرضه اعتباری یا سلف صرفاً تغییر در زمان پرداخت یا تحویل نیست؛ بر هزینه مالی، دامنه خریداران و شدت تقاضا اثر می‌گذارد.

گام سوم: ثبت درخواست و انتشار اطلاعیه

کارگزار فروشنده درخواست را ثبت می‌کند و بورس پس از کنترل، اطلاعیه عرضه را منتشر می‌کند. هر اصلاحیه‌ای درباره مقدار، قیمت، تاریخ یا شرایط پرداخت باید پیش از معامله بررسی شود، زیرا نسخه نهایی اطلاعیه مبنای سفارش خریدار است.

گام چهارم: حراج و تخصیص

در جلسه معامله، سفارش‌های خریداران بر اساس قواعد حراج دریافت و تخصیص انجام می‌شود. در شرایط مازاد تقاضا، قیمت و سپس زمان می‌توانند بر اولویت سفارش اثر بگذارند. نتیجه این مرحله قیمت یا قیمت‌های معامله و حجم فروش‌رفته است.

گام پنجم: تسویه و تحویل

پس از معامله، اجرای تعهدات مالی و تحویلی آغاز می‌شود. عرضه‌کننده باید مطابق قرارداد، اسناد و حواله لازم را صادر و کالا را در محل و زمان مقرر تحویل دهد. جریمه، فسخ یا خسارت تأخیر باید از دستورالعمل جاری و متن قرارداد کنترل شود و نباید با نرخ‌های تاریخی محاسبه شود.

فرایند خرید شمش از نگاه خریدار صنعتی

خریدار حرفه‌ای پیش از ورود به حراج باید پاسخ سه پرسش را بداند: دقیقاً چه کالایی می‌خرد، بیشترین قیمت اقتصادی قابل پرداخت چقدر است و منابع لازم برای تسویه و تحویل چگونه تأمین می‌شود. سفارش‌گذاری بدون پاسخ این سه پرسش، خرید را به شرط‌بندی روی تابلو تبدیل می‌کند.

گام اول: تکمیل کد و اهلیت خرید

مدارک ثبتی، مالیاتی و بانکی و الزامات بازار فیزیکی باید پیش از روز معامله تکمیل شوند. اگر خرید تابع مجوز، سهمیه یا محدودیت خاصی باشد، تأیید آن باید از کارگزار و اطلاعیه جاری اخذ شود.

گام دوم: خواندن کامل اطلاعیه عرضه

دیدن نام کالا و قیمت پایه کافی نیست. خریدار باید گرید، شکل شمش، مقدار محموله، حداقل خرید، نوع قرارداد، تاریخ و محل تحویل، روش تسویه، تضامین، تلورانس و مسئولیت حمل را در یک چک‌لیست ثبت کند.

گام سوم: محاسبه سقف اقتصادی سفارش

سقف سفارش باید از اقتصاد محصول نهایی به عقب محاسبه شود، نه از هیجان رقابت. حاشیه سود هدف، هزینه تبدیل، پرت و بازده، حمل، کارمزد، هزینه اعتبار و ریسک توقف تولید باید قبل از اعلام قیمت وارد مدل شوند. روش محاسبه در بخش «سقف مجاز پیشنهاد» توضیح داده شده است.

گام چهارم: تأمین پیش‌پرداخت و دستور خرید

وجه یا تضمین لازم باید در مهلت مقرر فراهم شود و دستور خرید شامل نام دقیق کالا، حجم، قیمت‌های مجاز و حداکثر مطلق به‌صورت مکتوب در اختیار کارگزار قرار گیرد. در حراج همزمان، نردبان قیمتی باید از قبل تصویب شده باشد.

گام پنجم: حراج و کنترل تخصیص

پس از ثبت سفارش، خریدار باید قیمت تخصیص، حجم برنده‌شده و نسبت آن با سقف مصوب را کنترل کند. میانگین قیمت کل بازار لزوماً قیمت خرید شرکت نیست و محاسبات داخلی باید بر قیمت تخصیص واقعی انجام شوند.

گام ششم: تسویه و اعلامیه خرید

اعلامیه خرید باید با دستور سفارش تطبیق داده شود. ارزش معامله، مالیات، کارمزد، مهلت تسویه و اسناد تضمینی باید کنترل شوند تا تأخیر بانکی یا نقص سند باعث هزینه اضافی نشود.

گام هفتم: تحویل و بستن پرونده خرید

پس از دریافت حواله، برنامه حمل، وزن، آنالیز و مغایرت احتمالی ثبت می‌شوند. پرونده خرید زمانی بسته می‌شود که بهای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده در تولید محاسبه شده باشد، نه صرفاً زمانی که معامله روی تابلو انجام شده است.

روش‌های فروش و انواع قرارداد شمش آلومینیوم

نوع قرارداد، زمان انتقال وجه و کالا را تعیین می‌کند و اثر مستقیمی بر ارزش اقتصادی معامله دارد. «مچینگ» را نیز نباید با نوع قرارداد اشتباه گرفت؛ مچینگ یک مسیر معامله برای مازاد عرضه است، نه ماهیت حقوقی مستقلی مانند نقدی یا سلف.

قرارداد سلف بازار فیزیکی را نباید معادل قرارداد آتی LME یا SHFE دانست. سلف خرید کالا با تحویل آینده است، اما معمولاً مانند یک موقعیت استاندارد روزانه در بازار ثانویه معامله نمی‌شود.

فرمول قیمت پایه شمش آلومینیوم

قیمت پایه باید در دو سطح فهمیده شود. در سطح حقوقی و عملیاتی، عدد معتبر همان رقمی است که بورس در اطلاعیه نهایی عرضه منتشر کرده است. در سطح تحلیلی، می‌توان این عدد را به قیمت مرجع جهانی، نرخ ارز، پریمیوم و ضرایب تعدیل تجزیه کرد تا منشأ تغییرات آن مشخص شود.

چرا یک فرمول تاریخی را نباید دائمی فرض کرد؟

مبانی قیمت‌گذاری آلومینیوم در دوره‌های مختلف تغییر کرده‌اند. برای نمونه، کالاخبر در سال ۱۳۹۴ از فرمولی با ضریب ۰٫۹۵ و مجموع LME با ۲۵۰ دلار سخن گفت؛ گزارش دیگری در سال ۱۳۹۵ سازوکاری با پریمیوم متفاوت را توضیح داد. این سوابق برای شناخت تاریخ سیاست‌گذاری مفیدند، اما سند محاسبه عرضه سال ۱۴۰۵ نیستند. گزارش سال ۱۳۹۴ و گزارش سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهند که نوع ارز، پریمیوم و ضرایب سیاستی می‌توانند تغییر کنند.

فرمول تحلیلی و قابل‌فهم قیمت پایه

برای تحلیل منشأ قیمت پایه می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد. این رابطه ساختار اقتصادی محاسبه را نشان می‌دهد، اما جایگزین فرمول یا عدد مصوب اطلاعیه نیست.

قیمت پایه تقریبی، ریال بر کیلوگرم = {[(قیمت مرجع LME + پریمیوم دلاری) × نرخ ارز مرجع] ÷ ۱۰۰۰} × ضریب تعدیل + تعدیلات ریالی

روش خواندن فرمول در پنج مرحله

برای جلوگیری از ابهام، محاسبه باید مرحله‌به‌مرحله انجام شود و واحد هر خروجی کنار آن نوشته شود. ترتیب استاندارد زیر امکان کنترل و بازبینی محاسبه را فراهم می‌کند.

1. قیمت LME و پریمیوم را جمع کنید؛ خروجی هنوز «دلار بر تن» است.
2. حاصل را در نرخ ارز «ریال برای هر دلار» ضرب کنید؛ خروجی «ریال بر تن» می‌شود.
3. حاصل را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید؛ خروجی «ریال بر کیلوگرم» است.
4. ضریب کیفیت یا تعدیل را دقیقاً طبق ابلاغیه اعمال کنید.
5. تعدیلات ریالی مستقل را در انتها اضافه یا کسر کنید.

اگر مرجع LME، دوره میانگین‌گیری، نوع نرخ ارز یا ترتیب اعمال ضریب مشخص نباشد، عبارت «LME ضربدر دلار» فرمول شفاف محسوب نمی‌شود.

تبدیل صحیح واحدهای قیمت

بخش بزرگی از خطاهای گزارش آلومینیوم ناشی از مخلوط‌کردن ریال و تومان یا کیلوگرم و تن است. بهترین کنترل این است که واحد در نام هر ستون، کنار هر عدد و داخل هر فرمول نوشته شود.

نمایش عدد «۲۶۰٬۰۰۰» بدون ذکر تومان یا ریال و بدون تعیین کیلوگرم یا تن، در گزارش حرفه‌ای قابل قبول نیست.

از قیمت پایه تا قیمت کشف‌شده در حراج

قیمت پایه فقط کف آغاز عرضه است. زمانی که تقاضا از عرضه قابل تخصیص بیشتر شود، رقابت می‌تواند قیمت سفارش‌های برنده را افزایش دهد. برای تحلیل بازار باید قیمت تخصیص هر خریدار، میانگین موزون کل معاملات و شدت تقاضا جداگانه محاسبه شوند.

درصد رقابت

درصد رقابت نشان می‌دهد خریدار یا کل بازار چند درصد بالاتر از قیمت پایه معامله کرده است. قیمت مورد استفاده در صورت کسر باید همان قیمت تخصیص یا میانگین موزونی باشد که تحلیلگر قصد سنجش آن را دارد.

درصد رقابت = [(قیمت معامله ÷ قیمت پایه) − ۱] × ۱۰۰

مثلاً اگر پایه ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ ریال و معامله ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم باشد، درصد رقابت ۶ درصد است.

میانگین موزون قیمت معاملات

اگر یک کالا در چند قیمت و حجم مختلف معامله شود، میانگین ساده گمراه‌کننده است. هر قیمت باید به اندازه حجم معامله‌شده در همان قیمت وزن بگیرد.

میانگین موزون = مجموعِ «قیمت هر معامله × حجم همان معامله» ÷ مجموع حجم معاملات

برای تصمیم داخلی شرکت، قیمت تخصیص واقعی شرکت مهم‌تر از میانگین بازار است؛ اما برای گزارش روزانه بازار، میانگین موزون شاخص نماینده مناسب‌تری محسوب می‌شود.

نسبت‌های شدت بازار

حجم تقاضا، عرضه و معامله سه مفهوم متفاوت‌اند. نسبت‌های زیر کمک می‌کنند فشار سفارش، جذب واقعی کالا و سهم فروش در مچینگ از یکدیگر جدا شوند.

حراج همزمان آلومینیوم چگونه کار می‌کند؟

گزارش‌های رسمی سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهند آلومینیوم در تالار حراج همزمان نیز عرضه شده است؛ برای نمونه، کالاخبر در ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ از عرضه ۱۰ هزار و ۷۰۰ تن آلومینیوم در این تالار خبر داد. بااین‌حال روش دقیق هر ردیف باید از برنامه بازار و اطلاعیه همان روز کنترل شود.

طبق توضیح رسمی سازوکار حراج همزمان، مراحل زمانی چند عرضه به‌صورت مشترک انجام می‌شود و خریدار می‌تواند برای هر تقاضا تا پنج قیمت ارسال کند. تخصیص ابتدا بر اساس اولویت قیمت و در قیمت برابر بر اساس زمان انجام می‌شود. اگر سفارش در قیمت اول کامل نشود، قیمت بعدی نردبان وارد فرایند می‌شود.

نردبان پنج‌قیمتی خریدار باید پنج سطح از ارزش اقتصادی باشد، نه پنج حدس لحظه‌ای:

1. قیمت جذاب با حاشیه امن بالا؛
2. قیمت هدف بودجه؛
3. سقف خرید عادی؛
4. سقف خرید اضطراری با حاشیه سود کمتر؛
5. حداکثر مطلق مصوب که معامله‌گر اجازه عبور از آن را ندارد.

مزیت این روش آن است که خریدار می‌تواند احتمال تخصیص را افزایش دهد، بی‌آنکه از ابتدا کل سفارش را در بالاترین قیمت مجاز ثبت کند. شرط موفقیت، محاسبه قبلی ارزش هر پله و ارسال دستور روشن به کارگزار است.

محاسبه سقف مجاز پیشنهاد خریدار

سقف خرید باید از سودآوری محصول نهایی استخراج شود. اگر خریدار فقط قیمت هفته قبل، رفتار رقبا یا فاصله با قیمت آزاد را مبنا قرار دهد، ممکن است کالایی را بخرد که با ظرفیت تولید او سود اقتصادی ایجاد نمی‌کند.

ابتدا بیشترین هزینه قابل تحمل برای یک کیلوگرم فلز قابل‌استفاده محاسبه می‌شود:

حداکثر هزینه فلز قابل‌استفاده = درآمد خالص قابل انتساب به محصول − هزینه‌های تبدیل غیر از فلز − حاشیه سود هدف

سپس این عدد با بازده واقعی فرایند به سقف قیمت شمش تبدیل می‌شود:

حداکثر بهای هر کیلوگرم شمش = حداکثر هزینه فلز قابل‌استفاده × بازده تولید

در نهایت هزینه‌هایی که پس از معامله به شمش اضافه می‌شوند از آن کسر خواهند شد:

سقف قیمت سفارش در بورس = حداکثر بهای شمش − کارمزد − حمل − بیمه − هزینه مالی − ذخیره ریسک

مثلاً اگر حداکثر هزینه قابل تحمل برای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ ریال و بازده واقعی ۹۸٫۵ درصد باشد، حداکثر بهای شمش ۲٬۶۵۹٬۵۰۰ ریال است. اگر مجموع هزینه‌های بعد از معامله ۲۵٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم برآورد شود، سقف سفارش بورسی ۲٬۶۳۴٬۵۰۰ ریال خواهد بود.

این سقف باید برای هر تولیدکننده و هر شکل شمش جداگانه محاسبه شود؛ زیرا بازده ذوب، سرعت شارژ و سابقه کیفیت می‌توانند متفاوت باشند.

محاسبه قیمت تمام‌شده و بهای اقتصادی خرید

اصطلاح «قیمت تمام‌شده» بدون تعریف دقیق می‌تواند سه عدد مختلف را بیان کند: ارزش ناخالص قرارداد، خروج نقدی خزانه‌داری یا بهای اقتصادی موجودی. مدیر مالی و مدیر تولید باید مشخص کنند درباره کدام عدد صحبت می‌کنند.

ارزش ناخالص معامله

ارزش ناخالص، بهای خود کالا پیش از مالیات و هزینه‌های جانبی است. این عدد پایه محاسبه بسیاری از اقلام صورتحساب قرار می‌گیرد.

ارزش ناخالص معامله = وزن خرید به کیلوگرم × قیمت معامله به ریال بر کیلوگرم

خروج نقدی خریدار

خروج نقدی، مبلغی است که خزانه‌داری باید برای انجام معامله و رساندن کالا به مقصد تأمین کند. مالیات قابل تهاتر نیز در این مرحله خروج وجه محسوب می‌شود، حتی اگر بعداً هزینه نهایی موجودی نباشد.

خروج نقدی = ارزش ناخالص + مالیات + کارمزد خریدار + هزینه مالی + حمل و بیمه ± تسویه تلورانس وزن

بهای اقتصادی موجودی

اگر مالیات بر ارزش افزوده مطابق قانون و صورتحساب، اعتبار مالیاتی قابل تهاتر باشد، باید از هزینه اقتصادی موجودی جدا شود. این جداسازی مانع از آن می‌شود که فشار نقدینگی با هزینه واقعی کالا اشتباه گرفته شود.

بهای اقتصادی موجودی = خروج نقدی − مالیات قابل بازیافت یا تهاتر

در زمان بازبینی مقاله، نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده سال ۱۴۰۵ برابر ۱۰ درصد گزارش شده است؛ بااین‌حال نرخ و مبنای صورتحساب همان معامله باید با قانون جاری و واحد مالی کنترل شود. گزارش مرتبط با نرخ مالیات سال ۱۴۰۵

بهای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده

مدیر تولید به بهای شمش تحویلی نیاز ندارد؛ او باید بداند هر کیلوگرم فلزی که واقعاً در محصول باقی می‌ماند چقدر هزینه داشته است. افت ذوب، سرباره، ناخالصی و پرت در این مرحله وارد محاسبه می‌شوند.

بهای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده = بهای اقتصادی موجودی ÷ (وزن تحویلی × بازده واقعی تولید)

اگر بازده کاهش یابد، حتی با ثابت‌ماندن قیمت بورس، بهای فلز قابل‌استفاده افزایش پیدا می‌کند. ازاین‌رو ارزان‌ترین عرضه روی تابلو لزوماً ارزان‌ترین ماده اولیه برای کارخانه نیست.

مقایسه عرضه نقدی و اعتباری با ارزش زمانی پول

قیمت اسمی عرضه اعتباری را نباید مستقیماً با قیمت نقدی مقایسه کرد. اعتبار برای خریدار ارزش دارد، اما هزینه ضمانت‌نامه، وثیقه، کارمزد بانکی و ریسک سررسید می‌تواند بخشی از این ارزش را از بین ببرد. مقایسه صحیح باید بر اساس ارزش فعلی دو جریان پرداخت انجام شود.

برای یک پرداخت در آینده، فرمول قابل استفاده چنین است:

ارزش فعلی پرداخت آینده = مبلغ پرداخت در سررسید ÷ (۱ + نرخ سالانه تأمین مالی) به توانِ «تعداد روز تا پرداخت ÷ ۳۶۵»

اگر قرارداد چند قسط دارد، هر قسط جداگانه با فاصله زمانی خودش تنزیل و سپس با پیش‌پرداخت جمع می‌شود:

ارزش فعلی کل = پیش‌پرداخت + ارزش فعلی قسط اول + ارزش فعلی قسط دوم + …

برای برآورد سریع نرخ مالی ساده ضمنی نیز می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد:

نرخ سالانه تقریبی اعتبار = [(قیمت اعتباری ÷ قیمت نقدی) − ۱] × (۳۶۵ ÷ تعداد روز اعتبار)

فرض کنید قیمت نقدی ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ ریال و قیمت اعتباری ۹۰روزه ۲٬۹۵۰٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم است. اگر نرخ مؤثر تأمین مالی شرکت ۳۵ درصد باشد، ارزش فعلی قیمت اعتباری تقریباً ۲٬۷۴۰٬۰۰۰ ریال می‌شود. پیش از هزینه ضمانت و وثیقه، این عرضه از نظر ارزش فعلی اندکی ارزان‌تر از نقدی است؛ درحالی‌که مقایسه اسمی نتیجه معکوس نشان می‌داد.

مثال عددی کامل؛ از LME تا بهای فلز قابل‌استفاده

مثال زیر برای آموزش روش محاسبه طراحی شده است و قیمت روز یا فرمول رسمی عرضه خاصی نیست. اعداد طوری انتخاب شده‌اند که تمام مسیر، از قیمت مرجع تا فشار نقدینگی و هزینه واقعی تولید، قابل مشاهده باشد.

مرحله اول: محاسبه قیمت پایه تحلیلی

ابتدا قیمت LME و پریمیوم جمع، سپس به ریال بر تن تبدیل و در پایان بر ۱۰۰۰ تقسیم می‌شود تا قیمت هر کیلوگرم به دست آید.

قیمت پایه = [(۳٬۲۰۰ + ۵۰) × ۸۰۰٬۰۰۰] ÷ ۱۰۰۰ = ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم

این رقم معادل ۲۶۰٬۰۰۰ تومان بر کیلوگرم است.

مرحله دوم: اعمال رقابت

رقابت ۶ درصدی روی قیمت پایه اعمال می‌شود. این مرحله قیمت تخصیص را می‌سازد و هنوز مالیات یا حمل در آن وجود ندارد.

قیمت معامله = ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ × ۱٫۰۶ = ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم

مرحله سوم: محاسبه ارزش ناخالص

برای محاسبه ارزش قرارداد، قیمت هر کیلوگرم در وزن کل خرید ضرب می‌شود.

ارزش ناخالص = ۱۰۰٬۰۰۰ × ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ = ۲۷۵٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال

مرحله چهارم: محاسبه مالیات، کارمزد و حمل

در این مثال، مالیات ۱۰ درصد ارزش معامله، کارمزد ۰٫۲۴ درصد و حمل و بیمه ۱۵٬۰۰۰ ریال برای هر کیلوگرم فرض شده‌اند. نرخ واقعی کارمزد و مالیات باید در روز معامله کنترل شود.

• مالیات: ۲۷٬۵۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛
• کارمزد فرضی: ۶۶۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال؛
• حمل و بیمه: ۱٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.

مرحله پنجم: محاسبه خروج نقدی

خزانه‌داری باید مجموع ارزش معامله، مالیات، کارمزد و حمل را تأمین کند. در این مثال هزینه مالی جداگانه صفر فرض شده است.

خروج نقدی = ۲۷۵٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۲۷٬۵۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۶۶۱٬۴۴۰٬۰۰۰ + ۱٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۳۰۵٬۳۲۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال

خروج نقدی معادل ۳۰۵٬۳۲۱ تومان به ازای هر کیلوگرم است.

مرحله ششم: محاسبه بهای اقتصادی موجودی

اگر مالیات کاملاً قابل تهاتر باشد، ۲۷٬۵۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال از خروج نقدی کسر می‌شود تا هزینه اقتصادی موجودی به دست آید.

بهای اقتصادی موجودی = ۳۰۵٬۳۲۱٬۴۴۰٬۰۰۰ − ۲۷٬۵۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲۷۷٬۷۶۱٬۴۴۰٬۰۰۰ ریال

بهای اقتصادی هر کیلوگرم شمش تحویلی ۲٬۷۷۷٬۶۱۴ ریال یا حدود ۲۷۷٬۷۶۱ تومان است.

مرحله هفتم: تعدیل بازده تولید

با بازده ۹۸٫۵ درصد، از هر ۱۰۰ کیلوگرم شمش فقط ۹۸٫۵ کیلوگرم فلز قابل‌استفاده حاصل می‌شود. بنابراین هزینه باید بر وزن قابل‌استفاده تقسیم شود.

بهای فلز قابل‌استفاده = ۲٬۷۷۷٬۶۱۴ ÷ ۰٫۹۸۵ = حدود ۲٬۸۱۹٬۹۱۳ ریال بر کیلوگرم

نتیجه مدیریتی مثال روشن است: قیمت پایه ۲۶۰ هزار تومان بود، قیمت معامله به ۲۷۵٫۶ هزار تومان رسید، خروج نقدی ۳۰۵٫۳ هزار تومان شد و هزینه واقعی هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده حدود ۲۸۲ هزار تومان تمام شد.\

عوامل اثرگذار بر قیمت پایه و قیمت نهایی

برای تحلیل هفتگی یا ماهانه، عوامل اثرگذار باید بر اساس مرحله اثر طبقه‌بندی شوند. برخی متغیرها قیمت پایه را تغییر می‌دهند، برخی رقابت را و گروهی فقط پس از معامله در بهای واقعی کارخانه ظاهر می‌شوند.

شاخص‌های کلیدی تحلیل معاملات آلومینیوم در بورس کالا

گزارش حرفه‌ای نباید به قیمت میانگین محدود شود. ترکیب قیمت، حجم، نوع قرارداد، تولیدکننده و هزینه مالی نشان می‌دهد بازار واقعاً با کمبود روبه‌رو است یا صرفاً انتظارات و شرایط پرداخت، تقاضای ثبت‌شده را تغییر داده‌اند.

در گزارش هفتگی باید هر تولیدکننده ابتدا با سابقه همان محصول خود و سپس با محصولات هم‌تراز سایر تولیدکنندگان مقایسه شود. تجمیع همه گریدها، روش‌های تسویه و عرضه‌کنندگان در یک میانگین، اطلاعات مدیریتی را از بین می‌برد. گزارش‌های هفتگی بازار آلومینیوم و Aluminium Plus یکی از منابع مهم و قابل اعتماد در خصوص تحلیل مالی بازار آلومینیوم در بورس کالای ایران و بورس های جهانی است

خطاهای رایج در تحلیل و خرید شمش

بیشتر خطاهای پرهزینه از کمبود داده ناشی نمی‌شوند؛ از مخلوط‌کردن داده‌هایی ایجاد می‌شوند که هرکدام مبنای متفاوتی دارند. کنترل موارد زیر پیش از انتشار گزارش یا تصویب سفارش ضروری است.

1. قیمت پایه به‌عنوان قیمت نهایی گزارش می‌شود. اطلاعیه عرضه نتیجه معامله نیست.
2. ریال و تومان مخلوط می‌شوند. خطای ده‌برابری ایجاد خواهد شد.
3. کیلوگرم و تن مخلوط می‌شوند. نتیجه هزار برابر اشتباه می‌شود.
4. شمش‌های ناهمسان مقایسه می‌شوند. گرید، شکل، تولیدکننده، تحویل و تسویه باید هم‌تراز باشند.
5. قیمت نقدی و اعتباری بدون تنزیل مقایسه می‌شوند. ارزش زمان و هزینه تضمین نادیده می‌ماند.
6. مالیات در یک طرف مقایسه وجود دارد و در طرف دیگر نه. مبنای دو قیمت یکسان نیست.
7. عبارت «قیمت جهانی» بدون نام قرارداد استفاده می‌شود. LME Cash، LME 3-Month و قرارداد ماه فعال SHFE سه داده متفاوت‌اند.
8. زمان داده کنترل نمی‌شود. قیمت لحظه‌ای روز معامله با میانگین دوره مبنای پایه قابل جایگزینی نیست.
9. میانگین بازار به جای قیمت تخصیص شرکت استفاده می‌شود. بهای واقعی خرید مخدوش می‌شود.
10. حمل و بازده تولید حذف می‌شوند. ارزان‌ترین قیمت تابلویی ممکن است گران‌ترین فلز قابل‌استفاده باشد.

مقایسه بورس کالای ایران با LME و SHFE

بورس کالای ایران، بورس فلزات لندن و بورس آتی شانگهای هر سه در کشف قیمت آلومینیوم نقش دارند، اما کارکرد، ابزار، ارز، سررسید و سازوکار تحویل آن‌ها یکسان نیست. مقایسه مستقیم قیمت‌ها بدون هم‌ترازکردن این تفاوت‌ها نتیجه معتبری تولید نمی‌کند.

تفاوت اقتصادی سه بازار

IME در موضوع این مقاله عمدتاً محل انتقال کالای فیزیکی از عرضه‌کننده داخلی به خریدار صنعتی است. LME و SHFE عمدتاً بازارهای آتی پیوسته برای کشف قیمت و انتقال ریسک‌اند و فقط بخشی از موقعیت‌ها به تحویل منتهی می‌شوند. بنابراین حجم قرارداد در بورس‌های جهانی را نباید با حجم مصرف فیزیکی همان روز برابر دانست.

قرارداد اصلی آلومینیوم LME، ۲۵ تن آلومینیوم اولیه و از نوع قابل تسویه فیزیکی است. قیمت به دلار بر تن اعلام می‌شود و تحویل از طریق فلز و وارانت مورد تأیید انجام می‌گیرد. مشخصات رسمی قرارداد LME Aluminium و توضیح وارانت‌های LME جزئیات این ساختار را ارائه می‌کنند.

قرارداد آلومینیوم SHFE به یوان بر تن قیمت‌گذاری می‌شود، هر لات آن ۵ تن است و تحویل در مضارب ۲۵ تن انجام می‌شود. صفحه رسمی قرارداد آلومینیوم SHFE و ضوابط تحویل SHFE مرجع مشخصات قراردادند.

روش صحیح مقایسه قیمت IME، LME و SHFE

مقایسه معتبر به معنای قراردادن سه عدد کنار یکدیگر نیست. محصول، زمان قیمت، سررسید، ارز، مبنای مالیاتی، محل تحویل و پریمیوم باید یکسان یا تعدیل شوند. تنها پس از این نرمال‌سازی می‌توان درباره فاصله قیمت یا Basis صحبت کرد.

تبدیل قیمت بورس کالای ایران به دلار بر تن

برای مقایسه با LME، قیمت معامله IME باید پیش از مالیات و با نرخ ارز هم‌تراز به دلار بر تن تبدیل شود. «نرخ ارز هم‌تراز» یعنی نرخ مشخصی که از نظر تاریخ، نوع حواله و مبنای اقتصادی با هدف مقایسه سازگار است؛ نه یک نرخ دلخواه از بازار دیگر.

قیمت هم‌ارز دلاری IME، دلار بر تن = [قیمت معامله پیش از مالیات، ریال بر کیلوگرم × ۱۰۰۰] ÷ نرخ ارز مقایسه‌ای، ریال برای هر دلار

مثلاً اگر قیمت معامله ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ ریال بر کیلوگرم و نرخ ارز مقایسه‌ای ۸۰۰٬۰۰۰ ریال باشد:

قیمت هم‌ارز دلاری IME = ۲٬۷۵۶٬۰۰۰ × ۱۰۰۰ ÷ ۸۰۰٬۰۰۰ = ۳٬۴۴۵ دلار بر تن

اگر مرجع قابل مقایسه LME برابر ۳٬۲۰۰ دلار باشد، فاصله تحلیلی بازار ایران ۲۴۵ دلار بر تن است:

Basis ایران نسبت به LME = قیمت هم‌ارز دلاری IME − قیمت LME هم‌تراز = ۳٬۴۴۵ − ۳٬۲۰۰ = ۲۴۵ دلار بر تن

این ۲۴۵ دلار لزوماً «رانت» یا «پریمیوم خالص» نیست؛ رقابت داخلی، تفاوت نرخ ارز، کیفیت، تحویل، محدودیت تجاری و زمان داده همگی می‌توانند در آن حضور داشته باشند.

محاسبه برابری وارداتی

برابری وارداتی نشان می‌دهد خرید فلز هم‌تراز از بازار خارجی و رساندن آن به مقصد داخلی، پیش از اثر مالیات قابل تهاتر، چه بهایی خواهد داشت. این شاخص برای تعیین سقف خرید و تحلیل فاصله بازار داخلی مفید است.

برابری وارداتی، ریال بر کیلوگرم = [(LME + پریمیوم منطقه‌ای + حمل خارجی + بیمه + سایر هزینه‌های دلاری) × نرخ ارز] ÷ ۱۰۰۰ + هزینه لجستیک داخلی

تعرفه، مالیات و هزینه‌های ریالی باید در محل صحیح فرمول و مطابق مقررات جاری اضافه شوند. افزودن همه اقلام به قیمت LME بدون کنترل واحد، خطر دوباره‌شماری هزینه را ایجاد می‌کند.

تبدیل قیمت SHFE از یوان به دلار

قیمت قرارداد آلومینیوم SHFE به یوان بر تن اعلام می‌شود. اگر نرخ ارز به شکل «تعداد یوان برای یک دلار» بیان شده باشد، تبدیل آن به دلار چنین است:

قیمت SHFE، دلار بر تن = قیمت SHFE، یوان بر تن ÷ تعداد یوان برای یک دلار

برای مثال، قیمت ۲۱٬۰۰۰ یوان بر تن با نرخ ۷ یوان برای هر دلار، معادل ۳٬۰۰۰ دلار بر تن است. این تبدیل هنوز قیمت را با LME هم‌تراز نمی‌کند؛ ماه قرارداد، زمان ثبت داده، مبنای مالیاتی، کیفیت، موجودی و پریمیوم بازار چین نیز باید کنترل شوند.

SHFE قیمت «Cash» هم‌تعریف با LME Cash ارائه نمی‌کند. برای بازار نقدی چین باید از شاخص نقدی مستقل و معتبر استفاده کرد و آن را به اشتباه «SHFE Cash» نام‌گذاری نکرد.

اسپرد نقدی و سه‌ماهه LME

اسپرد LME وضعیت بخش نزدیک منحنی قیمت را نشان می‌دهد. برای جلوگیری از تفسیر معکوس باید قرارداد علامت در تمام گزارش‌ها ثابت بماند.

اسپرد LME = قیمت 3-Month − قیمت Cash

• اسپرد مثبت با این تعریف به معنای Contango است؛ یعنی قیمت سه‌ماهه بالاتر از Cash قرار دارد.
• اسپرد منفی به معنای Backwardation است؛ یعنی Cash نسبت به سه‌ماهه پریمیوم دارد.

Backwardation می‌تواند با تنگنای فلز در دسترس مرتبط باشد و Contango می‌تواند هزینه نگهداری و تأمین مالی را منعکس کند؛ اما هیچ‌کدام به‌تنهایی سیگنال خرید شمش در ایران نیستند، زیرا نرخ ارز و عرضه داخلی ممکن است اثر غالب داشته باشند.

اسپرد منحنی SHFE و فاصله بین دو بورس

برای تحلیل منحنی SHFE باید دو قرارداد ماهانه با یک واحد و در یک زمان مقایسه شوند. سپس برای مقایسه بین SHFE و LME، قیمت چین باید از نظر ارز، مالیات، ماه قرارداد و محل تحویل نرمال شود.

اسپرد SHFE = قیمت قرارداد ماه دورتر − قیمت قرارداد ماه نزدیک‌تر

Basis نرمال‌شده SHFE نسبت به LME = قیمت نرمال‌شده SHFE به دلار بر تن − قیمت LME با سررسید هم‌تراز

مثبت یا منفی‌بودن فاصله دو بورس به‌تنهایی فرصت آربیتراژ قابل اجرا را ثابت نمی‌کند. مالیات، سرمایه، محدودیت واردات و صادرات، دسترسی به ارز، استاندارد برند، وارانت، حمل و زمان تحویل ممکن است کل فاصله مشاهده‌شده را جذب کنند.

چک‌لیست اجرایی خرید شمش آلومینیوم

چک‌لیست باید پیش از جلسه معامله تکمیل شود و پس از تحویل با داده واقعی به‌روزرسانی شود. هدف آن جلوگیری از تصمیم لحظه‌ای و ایجاد سابقه قابل مقایسه برای خریدهای بعدی است.

پیش از معامله

پیش از ارسال سفارش، تمام متغیرهای خارج از تابلو باید به قیمت قابل مقایسه تبدیل شوند. اگر یکی از موارد زیر نامشخص باشد، سقف خرید هنوز نهایی نشده است.

• آخرین نسخه اطلاعیه و تمام اصلاحیه‌ها دریافت شده است.
• واحد قیمت، وزن و ارز کنترل شده است.
• گرید، شکل، تولیدکننده و حدود آنالیز با نیاز فنی تطبیق دارد.
• اهلیت، سهمیه احتمالی و حداقل خرید تأیید شده است.
• قیمت نقدی هم‌ارز عرضه اعتباری محاسبه شده است.
• نرخ مالیات، کارمزد و هزینه تضمین به‌روز است.
• هزینه حمل، بیمه و زمان تحویل استعلام شده است.
• بازده تاریخی همان شمش در خط تولید مشخص است.
• سقف سفارش و نردبان قیمت به تصویب رسیده است.
• نقدینگی، پیش‌پرداخت و تعطیلات بانکی کنترل شده‌اند.

پس از معامله و تحویل

پس از تخصیص، هدف کنترل انطباق معامله با دستور خرید و تبدیل داده بورسی به هزینه واقعی کارخانه است. این مرحله باید بین بازرگانی، مالی، انبار و تولید مشترک باشد.

• قیمت و حجم تخصیص با دستور خرید تطبیق داده شده است.
• درصد رقابت و قیمت واقعی شرکت ثبت شده‌اند.
• تسویه در مهلت مقرر انجام شده است.
• حواله و برنامه بارگیری دریافت شده‌اند.
• وزن مبدأ و مقصد و تلورانس کنترل شده‌اند.
• آنالیز شیمیایی و مغایرت احتمالی مستند شده‌اند.
• مالیات به‌عنوان خروج نقدی و اعتبار مالیاتی جدا ثبت شده است.
• بهای تحویل‌شده و بهای فلز قابل‌استفاده محاسبه شده‌اند.

جمع‌بندی

قیمت شمش آلومینیوم در بورس کالای ایران یک عدد واحد نیست. قیمت جهانی و نرخ ارز می‌توانند هسته قیمت پایه را بسازند، اما عدد رسمی تابع اطلاعیه و مبنای جاری است. سپس عرضه و تقاضا در حراج قیمت معامله را تعیین می‌کنند و مالیات، کارمزد، اعتبار، حمل و بازده تولید، بهای واقعی خرید را می‌سازند.

برای خزانه‌داری، عدد اصلی «خروج نقدی» است. برای حسابداری، «بهای موجودی پس از تعیین تکلیف اعتبار مالیاتی» اهمیت دارد. مدیر تولید باید «بهای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده» را ببیند و تحلیلگر بازار باید «قیمت هم‌تراز پیش از مالیات و Basis نسبت به LME» را گزارش کند. هیچ‌کدام جای دیگری را نمی‌گیرد.

IME نیز نسخه داخلی LME یا SHFE نیست. بورس کالای ایران در این حوزه عمدتاً بازار فروش فیزیکی و تخصیص ماده اولیه است، درحالی‌که LME و SHFE بازارهای پیوسته آتی و پوشش ریسک‌اند. مقایسه حرفه‌ای تنها زمانی ممکن است که محصول، زمان، سررسید، ارز، مالیات، پریمیوم و محل تحویل هم‌تراز شده باشند.

پرسش‌های متداول درباره معامله شمش آلومینیوم

پرسش‌های زیر پرتکرارترین ابهام‌های مدیران بازرگانی و تحلیلگران بازار فیزیکی را پوشش می‌دهند. پاسخ‌ها چارچوب اجرایی ارائه می‌کنند، اما اطلاعیه و مقررات جاری هر عرضه همچنان مرجع نهایی‌اند.

آیا قیمت پایه همان قیمت نهایی شمش است؟

خیر. قیمت پایه نقطه شروع عرضه است. در صورت رقابت، قیمت معامله بالاتر می‌رود و سپس مالیات، کارمزد، هزینه مالی و حمل به مبلغ پرداختی اضافه می‌شوند.

فرمول رسمی قیمت پایه شمش آلومینیوم چیست؟

فرمول و ضرایب در طول زمان تغییر کرده‌اند. ساختار تحلیلی معمولاً از قیمت مرجع جهانی، نرخ ارز، پریمیوم و ضرایب تعدیل تشکیل می‌شود، اما عدد و مبنای قابل استناد هر معامله باید از آخرین ابلاغیه و اطلاعیه عرضه استخراج شود.

باید LME Cash را استفاده کرد یا LME 3-Month؟

انتخاب به ابلاغیه یا قرارداد بستگی دارد. این دو قیمت قابل جایگزینی نیستند و در گزارش حرفه‌ای باید جداگانه، همراه با تاریخ و زمان داده ثبت شوند.

قیمت نهایی معامله را از کجا مشاهده کنیم؟

اطلاعیه عرضه فقط داده پیش از معامله را نشان می‌دهد. نتیجه قیمت و حجم باید پس از جلسه از آمار معاملات بازار فیزیکی و برای هر شرکت از اعلامیه خرید کارگزار استخراج شود.

حراج همزمان چه تفاوتی با حراج عادی دارد؟

در حراج همزمان، مراحل زمانی چند عرضه به شکل مشترک انجام می‌شوند و خریدار می‌تواند برای تقاضای خود چند قیمت پلکانی ارسال کند. تخصیص بر اساس اولویت قیمت و سپس زمان صورت می‌گیرد.

عرضه اعتباری را چگونه با نقدی مقایسه کنیم؟

پیش‌پرداخت، اقساط آینده و هزینه تضمین باید با نرخ تأمین مالی شرکت به ارزش فعلی تبدیل شوند. قیمت اسمی دو عرضه مبنای کافی برای تصمیم نیست.

آیا مالیات بر ارزش افزوده جزو قیمت تمام‌شده است؟

برای خزانه‌داری بله، زیرا خروج وجه ایجاد می‌کند. برای هزینه اقتصادی موجودی، بخش قابل تهاتر باید جداگانه گزارش شود. وضعیت دقیق به قانون، صورتحساب و شرایط اعتبار مالیاتی خریدار وابسته است.

آیا هر دارنده کد بورسی می‌تواند شمش بخرد؟

خرید بازار فیزیکی می‌تواند به کد مربوط، مدارک مالیاتی، مجوز محصول، سهمیه یا سایر الزامات روز وابسته باشد. تأیید قطعی باید پیش از معامله از کارگزار و اطلاعیه جاری اخذ شود.

آیا قیمت SHFE را می‌توان مستقیماً با LME مقایسه کرد؟

خیر. ابتدا باید یوان به دلار تبدیل و ماه قرارداد، زمان داده، مبنای مالیاتی، کیفیت و پریمیوم فیزیکی هم‌تراز شوند. قرارداد ماه فعال SHFE معادل خودکار LME Cash یا 3-Month نیست.

بهترین شاخص برای تصمیم خرید صنعتی چیست؟

برای کارخانه مصرف‌کننده، بهای هر کیلوگرم فلز قابل‌استفاده مهم‌ترین شاخص است؛ زیرا قیمت معامله، مالیات قابل تهاتر، حمل، تأمین مالی و بازده واقعی تولید را در یک عدد اقتصادی جمع می‌کند.

منابع اصلی و مراجع به‌روزرسانی

منابع زیر برای تدوین سازوکار معامله، تعریف قیمت پایه، حراج همزمان و مقایسه مشخصات بورس‌های جهانی استفاده شده‌اند. برای هر معامله واقعی، آخرین اطلاعیه و مقررات جاری بر گزارش‌ها و اعداد تاریخی مقدم است.

• وب‌سایت رسمی بورس کالای ایران
• اطلاعیه‌های عرضه بازار فیزیکی
• آمار معاملات بازار فیزیکی
• کالاخبر؛ مرجع اخبار بورس کالای ایران
• مقررات و راهنمای بازار فیزیکی بورس کالا
• توضیح رسمی حراج همزمان
• LME Aluminium Contract Specifications
• LME Warrants
• SHFE Aluminium Futures

یادداشت تحریریه: این مقاله چارچوب تحلیل و اجرای معامله را توضیح می‌دهد و توصیه خرید یا فروش نیست. فرمول پایه، نرخ ارز مرجع، تعرفه کارمزد، مالیات، اهلیت خریدار و شرایط تسویه ممکن است تغییر کنند؛ بنابراین اطلاعیه همان عرضه و آخرین مقررات رسمی بر هر مثال تاریخی یا آموزشی مقدم‌اند.