شرکت Hydro اعلام کرد برای نخستینبار با استفاده از فناوری جدید HalZero فلز آلومینیوم تولید کرده است؛ نقطه عطفی که میتواند یکی از جدیترین تلاشها برای تغییر فناوری بنیادی تولید آلومینیوم اولیه در بیش از یک قرن باشد.
با این حال، خود Hydro تأکید میکند که این دستاورد هنوز به معنای آمادگی برای تولید تجاری نیست و چند سال آزمایش، پایلوت و توسعه مهندسی دیگر در پیش است.
چرا Hall–Héroult کربن تولید میکند؟
تقریباً تمام آلومینیوم اولیه جهان با فناوری Hall–Héroult تولید میشود؛ فرایندی که در سال ۱۸۸۶ توسعه یافت.
در این فناوری، آلومینا در الکترولیت مذاب حل شده و جریان برق باعث جداسازی آلومینیوم از اکسیژن میشود. اکسیژن آزادشده با آندهای کربنی واکنش میدهد و در نتیجه CO₂ تولید میشود.
بنابراین حتی اگر برق مصرفی ذوبخانه کاملاً تجدیدپذیر باشد، واکنش آند همچنان یک منبع انتشار مستقیم کربن باقی میماند.
HalZero چه چیزی را تغییر میدهد؟
Hydro مسیر متفاوتی طراحی کرده است. در HalZero ابتدا آلومینا به کلرید آلومینیوم تبدیل میشود و سپس الکترولیز روی این ماده انجام میشود.
ایده اصلی این است که کلر و کربن در حلقههای بسته فرایندی بازیافت شوند و بهجای تبدیل کربن آند به CO₂، سیستم بتواند انتشار مستقیم ناشی از الکترولیز و تولید آند را حذف کند. هدف بلندمدت Hydro تولید اکسیژن بهجای CO₂ در بخش اصلی فرایند است.
این تفاوت، HalZero را از یک «بهینهسازی سلول موجود» فراتر میبرد؛ در صورت موفقیت صنعتی، با یک مسیر فرایندی جدید روبهرو خواهیم بود.
نخستین فلز در Herøya
Hydro از سال ۲۰۱۶ روی HalZero کار میکند. تأسیسات تحقیقاتی Herøya در Porsgrunn نروژ با حمایت ۱۴۱ میلیون کرون نروژ از Enova ساخته شد و از ژانویه ۲۰۲۶ فعالیت خود را آغاز کرد.
اکنون این مرکز توانسته از کلرید آلومینیوم فلز تولید کند و عملکرد هسته اصلی فناوری الکترولیز را فراتر از مقیاس آزمایشگاهی نشان دهد.
اما یک نکته مهم وجود دارد: Hydro صراحتاً اعلام کرده که مرحله فعلی آزمایش هنوز CO₂ تولید میکند. هدف انتشار خالص صفر زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که تمام مراحل مورد نیاز در یک فرایند یکپارچه کنار هم قرار گیرند.
مرحله بعد؛ پایلوت صنعتی
Enova حدود ۸۲ میلیون کرون دیگر برای مطالعه امکانسنجی و طراحی Industrial Concept Pilot اختصاص داده است.
هدف این پایلوت آن است که اجزای مختلف HalZero در مقیاسی بزرگتر و تحت شرایط نزدیکتر به عملیات صنعتی بهصورت یکپارچه آزمایش شوند. برنامه این است که پایلوت در منطقه Grenland توسعه یابد، اما Hydro تأکید کرده که تخصیص این بودجه هنوز معادل تصمیم نهایی برای احداث نیست.
چالش از آزمایشگاه تا میلیونها تن تولید
موفقیت در تولید نخستین فلز فقط اولین بخش مسیر است.
برای رقابت با Hall–Héroult، HalZero باید در مقیاس صنعتی از نظر مصرف انرژی، عمر تجهیزات، پایداری شیمیایی، کنترل کلر، کیفیت فلز، هزینه سرمایهگذاری، تعمیرات و قابلیت فعالیت پیوسته اقتصادی باشد.
Hall–Héroult بیش از یک قرن بهینه شده و صنعت جهانی برای آن زنجیره عظیمی از تجهیزات، آند، مواد نسوز، کنترل فرایند و دانش عملیاتی ایجاد کرده است.
بنابراین فناوری جدید صرفاً نباید از نظر علمی کار کند؛ باید بتواند با یکی از بالغترین فرایندهای متالورژی جهان رقابت اقتصادی کند.
چرا HalZero اهمیت دارد؟
برق تجدیدپذیر میتواند بخش بزرگی از ردپای کربن آلومینیوم را کاهش دهد، اما انتشار مستقیم آند را حذف نمیکند.
اگر HalZero به هدف نهایی خود برسد، Hydro میتواند هم انتشار الکترولیز و هم انتشار مرتبط با تولید و مصرف آند را هدف قرار دهد.
این موضوع بهویژه برای مناطقی که هماکنون برق کمکربن دارند اهمیت دارد؛ زیرا سهم انتشار مستقیم فرایند در آنجا برجستهتر میشود.
نتیجهگیری
نخستین فلز HalZero یک تحول فناورانه واقعی است، اما هنوز نباید آن را «جایگزین آماده Hall–Héroult» دانست.
مرحله تعیینکننده، پایلوت یکپارچه صنعتی و سپس اثبات اقتصادی فناوری خواهد بود.
اگر این مراحل موفق باشند، HalZero میتواند یکی از معدود فناوریهایی باشد که نه فقط یک سلول الکترولیز، بلکه معماری بنیادی تولید آلومینیوم اولیه را تغییر میدهد.
English